Anno 2024 struikel je over de coaches. Bedenk een activiteit, vakgebied of probleem, en je kan er in / bij gecoacht worden. Zo kan je tegenwoordig terecht bij een relatiecoach, loopbaancoach en burn-out coach. Maar ook bij een opruimcoach, wandelcoach, en – uiteraard – de personal fitness of lifestyle coach (want personal trainer klinkt net niet… ‘coachy’ genoeg). Coaches, coaches overal! Dus, waarom zou jij geen coach worden?
Kleine kanttekening: in deze blog ga je niet leren hoe je anderen kunt coachen. Wacht dus nog even met je baan opzeggen… Maar, je gaat wel leren hoe je aan de slag kunt gaan met waarschijnlijk de lastige cliënt die je ooit zal treffen: jezelf.
In principe komt ‘coaching’ neer op een samenwerkingsverband tussen de coach en de cliënt, waarbij de eerste via persoonlijke begeleiding bij de tweede een verandering probeert te bewerkstelligen. Een goede coach geeft je niet zomaar een standaard lijstje tips en tricks waar jij dan wat mee zou moeten doen. Hij of zij kijkt en luistert naar jou, om te weten waar je nu bent en vandaan komt om te bepalen wat een logische volgende stap zou kunnen zijn.
Wanneer jij jezelf gaat coachen, ga je dus een samenwerkingsverband met jezelf aan. En een samenwerkingsverband moet gebaseerd zijn op vertrouwen en (wederzijds) respect. Dat betekent ook dat je jezelf niet meer verrot mag schelden of de grond in mag trappen. Ik durf met redelijke zekerheid te zeggen dat die ‘tough love’ die je jezelf voorheen gaf wanneer je iets probeerde te veranderen, jou nooit echt geholpen heeft. Dus laten we dat voortaan anders doen, coach!
Het belang van compassie
Natuurlijk hebben we allemaal weleens een schop onder de kont nodig. En als we de kantjes er vanaf lopen en beter kunnen, dan moeten we daar ook op aangesproken kunnen worden. Maar dan wel zonder krachttermen. Als een willekeurige coach jou tijdens de intake vertelt dat je een slappe, ongedisciplineerde dweil bent, dan heb je waarschijnlijk weinig trek in een vervolgafspraak. Waarom zou je jezelf dan wel op zo’n manier proberen te ‘motiveren’?
De eerste stap naar jezelf kunnen coachen is dan ook leren jezelf toe te spreken als een cliënt. Of, als je niet goed weet hoe dat zou moeten: een goede vriend(in). Beeld jezelf in dat de persoon die jij gaat coachen niet jijzelf, maar een dierbare is. Die kleine shift in denken zal je helpen meer als een coach te denken, in plaats van als een criticus.
Weet waar de ruimte voor verandering zit
Wil je iets veranderen, dan zal je eerst moeten weten wat dat zou kunnen zijn. Als afvallen je doel is, maar je nu al 5 keer per week naar de sportschool gaat, dan is ‘meer bewegen’ niet de meest logische volgende stap. Waarschijnlijk kan je meer winst uit je voedingspatroon halen. Een goede coach weet wat de echte struikelblokken zijn – en waar de meeste ruimte voor verbetering zit.
Het probleem is dat wij, in tegenstelling tot een ‘externe’ coach, vaak niet zo nuchter naar onszelf kunnen kijken. We zullen bepaalde gedragingen over het hoofd zien, goedpraten, of vergeten. Willen we onszelf kunnen coachen, dan moeten we onszelf eigenlijk vanaf een afstand kunnen bekijken. Maar hoe doe je dat?
Een van de voornaamste manieren is om alles wat je doet, op te schrijven. Maar dan ook echt ALLES. Alles wat je denkt, alles wat je zegt, en alles wat je eet (ja, dat ene pepermuntje telt ook). Streef ernaar jezelf zo nauwkeurig te observeren dat je jezelf als iemand anders gaat zien. Zo kan je ook die informatie verkrijgen waar je normaliter blind voor was geweest.
Heb je eenmaal een beeld van wat je doet? Ga dan nog een keer na wat er aan je handelen vooraf ging. Waarom deed je wat je deed? Denk je een verklaring voor je gedrag gevonden te hebben – en die verklaring hoeft niet altijd de juiste te zijn, daarover straks meer – dan kan je beginnen met coachen. Met als eerste stap: feedback geven.
Feedback waar je wat aan hebt (ook als jij zelf de ontvanger bent)
Je hebt ongetwijfeld wel eens goedbedoelde feedback ontvangen waar je, in ieder geval op dat moment, weinig mee kon. Zelfs als het van iemand kwam die jouw leidinggevende of ‘senior’ was. Dit geeft al aan hoe moeilijk het geven van feedback kan zijn. En als anderen feedback geven al zo lastig is, hoe ga je jezelf dan ooit succesvol adviseren?
Oké, je hebt misschien niet het antwoord op alle vragen. Sterker nog: je gaat als ‘coach’ waarschijnlijk tegen problemen aanlopen waar je niet zelf een oplossing voor kan vinden. Maar effectieve feedback hoeft niet ‘100 procent correct’ te zijn. Iedere vorm van feedback die een (gewenste!) verandering kan bewerkstelligen is een goede oplossing.
Want uiteindelijk is het doel van feedback om iets te veranderen. Is afvallen jouw doel, en heb je bij jezelf de gewoonte om iedere avond een zak chips open te trekken weten te ontdekken? Prima, je hebt iets gevonden om mee aan de slag te gaan! Wat niet wil zeggen dat er verder geen verbeterpunten zouden zijn. Misschien drink je ook wel te veel frisdrank, of krijg je te weinig beweging. Misschien zijn dat nog wel grotere issues. Oké, maar dat neemt niet weg dat het tackelen van je chips consumptie ook effect zal hebben.
Feedback geven doe je niet om gelijk te krijgen. Het doel is niet om jezelf voor de kop te kunnen slaan. Feedback geef je om een verandering te bewerkstelligen; ook als dat een verandering bij jezelf is.
Concreet en één ding tegelijk
Feedback is het ‘wat’ en ‘waarom’. Maar het in de praktijk brengen van die feedback, is het ‘hoe’. Hoe ga je de feedback om minder te snoepen in een uitvoerbare vorm gieten?
Wanneer je een strategie bedenkt om een bepaald probleem mee te kunnen tackelen, maak deze dan concreet. Het moet een praktische handeling zijn die je kunt ‘afvinken’. Is ‘minder snoepen’ je feedback? Dan kan ‘niet meer dan één zakje gummibeertjes per dag’ een concrete handeling zijn. Let er ook op dat die handeling duidelijk te formuleren is. Bedenk: jij bent een coach, en het moet duidelijk zijn voor jouw cliënt wat hij of zij moet doen. Ook als jij je eigen cliënt bent.
Een ander aandachtspunt is dat je niet meer één handeling introduceert. Zeker wanneer er heel veel werk aan de winkel is – je eet ongezond, beweegt niet, zit tot 3 uur ‘s nachts achter de Playstation – én je gemotiveerd bent, zal je eerder geneigd zijn allerlei dingen tegelijk aan te pakken. Het probleem is dat al die verschillende handelingen je kunnen gaan overweldigen. Met als gevolg dat het moeilijk zal worden om ze allemaal even consistent uit te voeren.
Richt je dan ook liever op een enkele handeling, voor de duur van 1-2 weken. Dit zal je helpen gefocust te blijven en je de handeling echt eigen te maken. En mocht dan blijken dat de handeling toch niet voor jou werkt, dan heb je in ieder geval niet heel veel tijd eraan ‘verspild’.
Uitproberen en evalueren
Ga na een X aantal weken of maanden weer naar een coach, tandarts of andere behandelende specialist, en een van de eerste dingen die hij of zij je zal vragen is hoe het gegaan is. Die vraag is er een die jij jezelf ook wilt leren stellen. Heb je iets wat je in de praktijk probeert te brengen? Vraag jezelf dan aan het eind van de week: ‘Hoe is het gegaan?’
Of dat wat je in de praktijk hebt proberen te brengen ook echt effect heeft is, in ieder geval de eerste dagen, nog niet eens zo belangrijk. Het gaat er vooral om dat je het frequent en consistent hebt weten te doen. Is dat niet gelukt? Bedenk dan hoe je jouw plan van aanpak wat beter behapbaar kan maken. Geen resultaat zonder regelmaat…
Heb je iets een week of langer consistent kunnen doen, maar blijft het resultaat uit? Dan zal je je plan van aanpak moeten evalueren. Zou je bijvoorbeeld ergens meer van kunnen doen? Kan je misschien 6000 stappen zetten, in plaats van 5000? Schaaf je handeling bij, probeer het weer uit, en evalueer. Zo makkelijk kan jezelf coachen zijn!
Zoals je aan het begin al kon lezen, is jezelf coachen niet echt makkelijk. Maar je kan er wel beter in worden. Volg de bovenstaande ‘regels’, en je zal een heel eind komen. En mocht je dan nog wat extra coaching willen, neem dan gerust contact op 🙂
