Overleef het restaurant

Gezond eten is altijd makkelijker als je dat in de rust en comfort van je eigen huis kunt doen. Maar het is ook wel fijn om zo nu en dan buiten de deur je diner te nuttigen… In het gezelschap van je vrienden, in een goed restaurant waar ze koken tot een kunst verheven hebben. En op zulke momenten mag je dat dieet gerust even laten voor wat het is. Maar wat als het eten in een restaurant voor jou een wekelijkse happening is? En jouw gezonde eetgewoontes lijken te staan of vallen bij wat er op de menukaart staat? Geen nood: Best in You to the rescue!

Een bezoek aan het restaurant is veel meer dan alleen maar lekker eten. Het is ook meteen een sociale aangelegenheid; kaarslicht, gezelschap van anderen, een avondje uit. Toch ervaren veel mensen het eten in een restaurant als vervelend en ongemakkelijk, omdat ze op tegelijkertijd ook op hun voeding proberen te letten. Misschien kunnen of durven ze niet te eten wat ze eigenlijk zouden willen (‘doe mij maar een salade’), of vinden ze het moeilijk om weerstand te bieden aan allerhande verleidingen. Wat uiteindelijk een flinke stempel op hun avondje uit drukt.

Er zijn dus meerdere manieren waarop het eten in een restaurant ‘fout’ kan gaan. Laten we eerst eens naar de voornaamste valkuilen en struikelblokken kijken, voordat ik je de broodnodige (brood = eten = wat je in een restaurant doet = haha slechte grap) veiligheidsmaatregelen meegeef.

Met zijn allen

Als je uit eten gaat, dan doe je dat meestal in het gezelschap van anderen. Misschien zit je tegenover je partner in jullie favoriete bistro, misschien zit je met de hele familie rond een dampende steengrill. En ook al stop je zelf uiteindelijk de vork in je mond: de mensen om je heen bepalen voor een groot gedeelte hoeveel jij uiteindelijk eet.

 

Uit ‘Mindless Eating’, dr. Brian Wansink


Wetenschappelijk onderzoek* heeft uitgewezen dat je in het gezelschap van iemand anders bijna 30 % meer eet (en drinkt) dan wanneer je alleen zou zijn. En hoe meer zielen, hoe meer vreugd: eet je in het gezelschap van drie anderen, dan eet je ruim 50 % meer. Ben je in het gezelschap van 7 of meer anderen – zie een kerstdiner met familie – dan komt daar nog eens 40 % bovenop!

Die bijzondere uitwerking van gezelschap op onze ‘honger’ , valt op verschillende manieren te verklaren. Zo hebben we meer aandacht voor onze tafelgasten (en hun verhalen over die o zo leuke kampeertrip in Zierikzee), en minder voor wat we in onze mond stoppen; met als gevolg dat we helemaal niet meer denken aan hoe vol we nu eigenlijk zitten. Of we eten sneller dan normaal, omdat we onbewust het tempo van onze hongerige tafelgenoten volgen. De uitkomst is vaak hetzelfde: het restaurant verlaten met een buik die op klappen staat.

(kleine nuance: mensen met zwaarlijvigheid zullen in een groep juist minder eten. Ze proberen zich daarmee aan te passen aan ‘de norm’, die door hun slankere gezelschap bepaald wordt)

Nu is dat snelle en gedachteloze eten sowieso een ding waar veel mensen mee worstelen, ook als ze thuis zijn. Maar in een sociale setting – zoals een restaurant – worden dit soort slechte gewoontes vaak nog moeilijker te controleren. Deze issues vragen dan ook om een speciale aanpak… Waar ik zometeen nog op terug zal komen.

Nom nom nom nom nom…

Als je een restaurant bezoekt, dan doe je dat natuurlijk in de eerste plaats voor het eten. Eten wat toch nét, of misschien wel een heel stuk lekkerder dan thuis is… Maar is het ook gezond, en past het in een op afvallen gericht voedingspatroon?

Laten we voorop stellen dat het eten wat je in een restaurant voorgeschoteld krijgt, niet per sé ongezond is. Integendeel: in een goed restaurant wordt er doorgaans gewerkt met verse en hoogwaarde producten. Waarschijnlijk bevatten de gerechten die je thuis op tafel zet meer kunstmatige toevoegingen en chemicaliën dan de brownie met kaneelijs die je in het restaurant kunt bestellen. Het probleem is dat het eten in een restaurant zoveel verser, mooier en lekkerder is, dat je er al snel meer van eet.

Een goede chef weet wat zijn gasten lekker vinden. Zo zijn de meeste gerechten die je in een restaurant voorgeschoteld krijgt voorzien van heerlijke sauzen, vullingen en garnituren. Ook worden ze vaak bereid met substanties zoals (room)boter en olie. En als jouw honger naar vet redelijk gestilt is, dan zijn er ook nog de desserts om je van de nodige dosis zoetigheid te voorzien. Daarmee speelt de chef vakkundig in op jouw geheel natuurlijke, over de loop van miljoenen jaren (evolutie enzo) ingesleten behoefte aan vet, zoet en zout.

Maar vergeet ook de presentatie niet: een gerecht wat er op het bord heel mooi bij ligt, smaakt vaak beter. Allemaal dingen die het eten in een restaurant doorgaans lekkerder maken dan thuis. En die er ook voor zorgen dat je geneigd bent er meer van te eten.

Wanneer mensen uit eten gaan terwijl ze op de lijn willen letten, dan zullen ze meestal proberen die schade zoveel mogelijk te beperken door het eten ‘somber’ te houden. Denk dan aan het bestellen van een salade, geen brood of patat bij hun gerechten te nemen en het dessert over te slaan. Dat is aan de ene kant heel erg bewonderingswaardig, maar aan de andere kant haalt het bijna alle plezier uit je avondje in het restaurant. Dan had je net zo goed thuis kunnen blijven en een maaltijdsalade uit de ijskast kunnen trekken?

Let wel: ik zeg niet dat je jezelf dan maar helemaal vol moet proppen met al het vette en zoete wat je op de menukaart kunt vinden. Maar je zal jezelf wel af moeten vragen of zo’n ‘lekker en gezellig’ etentje je meer stress dan plezier geeft. Mocht dat het geval zijn, dan doe je er waarschijnlijk beter aan je vrienden en vriendinnen bij jou thuis uit te nodigen, en daar samen te eten.

Dus mocht er voor aankomend weekend een etentje in de planning zitten: gezellig! En lekker! Geniet ervan! Neem gerust een paar frietjes en een dessert! Zolang het niet ieder weekend gebeurd, mag je de teugels best een keer laten vieren.

Maar mocht een bezoek aan het restaurant een wekelijks gebeuren zijn, of heb je de neiging om je tijdens zo’n bezoek wel héél erg te buiten te gaan aan allerlei smakelijkheden, dan volgt hier een beknopte survivalgids…

 

-De voorbereiding

1) Kies het terrein: Word het dat deftige, Franse restaurant met de Michelin ster, of een all-you-can-eat bij de plaatselijke Sumo?  Hoeveel je uiteindelijk zal eten wordt niet zozeer bepaald door hoeveel ruimte je in je maag hebt, maar des te meer door de locatie waar dat gebeurd.

Hoe lacherig veel mensen ook doen over de kleine porties in sommige duurdere restaurants (‘zit er wel een McDonalds in de buurt?’), het zal je wel helpen om minder te eten. Het zijn er misschien maar drie, maar je zal wel extra van die gekonfijte worteltjes genieten… Hoe anders is dat in de plaatselijke ‘all-you-can-eat’ gelegenheden.

Hoe groter de variatie en het aanbod, hoe meer je zal eten. Zo is een van de voornaamste signalen van verzadiging, dat het eten je steeds minder zal smaken. Maar heb je meerdere soorten voedsel voor handen, dan heb je ook meer mogelijkheden om je smaak te verzetten. Ben je een beetje uitgekeken op de frietjes? Dan zijn er altijd nog gebakken aardappeltjes, of macaroni. In de wetenschap wordt dit ook wel ‘zintuig-specifieke verzadiging’ genoemd.

Daarom wil je buffetten of all-you-can-eat gelegenheden ook (zoals een wok of tapas restaurant) liever vermijden. Als dat mogelijk is tenminste; zo zijn restaurants die volgens dit concept werken rond de feestdagen vaak helemaal volgeboekt, dus best kans dat jij er binnenkort ook aan moet geloven. Mocht dat inderdaad het geval zijn, twee bonustips om het buffet te overleven:

-Stel jezelf een limiet. Neem jezelf voor om niet meer dan twee keer te lopen / op te scheppen, of niet meer dan vier verschillende gerechten te nemen. Door jezelf zo’n limiet te stellen, zal je geneigd zijn het rustiger aan te doen.

-Laat lege borden op tafel staan.  Bij veel all-you-can-eat gelegenheden worden de lege borden meteen van tafel gehaald, met als gevolg dat je sneller ‘vergeet’ hoeveel je al gehad hebt. Vraag daarom aan de serveerster om, als het mogelijk is, de borden te laten staan. Als je ziet hoeveel je al gehad hebt, dan zal je ook minder eten!

2) Kies je gezelschap: Natuurlijk, eten met vrienden en/of vriendinnen is altijd gezellig. Maar je weet inmiddels ook hoeveel invloed jouw tafelgasten op jouw eetgewoontes hebben. Met dat in je achterhoofd, wil je jouw tafelgenoten ook zorgvuldig selecteren.

Zet mensen in een groep, en ze zullen zich uiteindelijk aan elkaar aanpassen. Zo werkt het dus ook met eten. Wil je graag op de lijn letten, dan is het niet verstandig om met een groep veelvraten op stap te gaan; je begint de avond misschien sterk met het weigeren van het stokbroodje en het bestellen van de salade, maar na de hele avond tegen gulzige tafelgenoten aangekeken te hebben zal dat heerlijke, extra grote chocoladedessert weleens je Waterloo kunnen worden.

Hecht je waarde aan je gezondheid en figuur, ga dan uit eten met mensen die dat ook doen. Dat maakt het niet alleen makkelijker om gezonder te eten, maar ook een stuk gezelliger!

3) Lees je alvast in: Ga je voor het eerst naar een (nieuw) restaurant, dan is het altijd een verrassing wat je er te eten krijgt. En zit je dan eenmaal in je stoel met de menukaart in je handen, dan kan dat nog weleens tot keuzestress leiden; ga je voor het gevulde piepkuiken? Of de gepocheerde zalmreepjes? Oh wacht, bij dat piepkuiken zit rijst, en dat bevat weer koolhydraten… En die zalm komt met een roomsaus… Wat moet ik nu nemen?

Een beetje restaurant heeft een website waar je hun menu alvast kan bekijken. Doe dit alvast voordat je de deur uitgaat, zodat je weet wat er te krijgen is, welke gerechten het beste binnen jouw dieet passen en je in het restaurant snel je keuze kunt maken. Mocht je tafelgenoten hebben die je aan het twijfelen brengen, of je over willen halen om wat anders te nemen. Maar dat heb je als het goed is al geregeld (zie de vorige stap)?

 

(c) The Oatmeal


-Geniet, maar eet met mate

Zit je eenmaal met je vrienden aan tafel in het restaurant, dan begint de strijd pas echt… Geintje natuurlijk! Zoals ik ergens hierboven al schreef: het is een avondje uit, gezellig, lekker eten, dus geniet er vooral van. Dat wil echter niet zeggen dat je in het restaurant niet gezond kunt eten. Bij ieder goed restaurant staan er gezonde, caloriearme gerechten op de kaart, en is het mogelijk om speciale wensen aan de kok door te geven.  Maar meestal is dat niet eens nodig.

1) Pas je tempo aan. Een van de meest natuurlijke én doeltreffende manieren om minder calorieën binnen te krijgen, is langzamer eten. Toch zal het in een restaurant niet echt op prijs gesteld geworden als je continu een stopwatch naast je bord hebt liggen – als je er überhaupt aan denkt om langzamer te eten. Gelukkig zijn er nog jouw tafelgenoten om op terug te vallen.

Probeer je tempo aan te passen aan degene die het langzaamste eet, of altijd als laatste klaar is. Dat maakt het sowieso een stuk minder gedwongen en onwennig, en tegelijkertijd alsnog mogelijk om ook in een groep langzamer te eten.

2) Begin al laatste, en eindig als laatste. Mocht je ongeduldig zijn en niet op die ander willen wachten (flauw grapje), dan kan je altijd zelf nog de toon zetten. Het is sowieso goede etiquette om te wachten met eten totdat iedereen een bord voor zijn neus heeft, dus waarom niet als laatste te beginnen én eindigen? Zelfs als je niet bewust met langzaam eten bezig, bent zal je als ‘hekkensluiter’ toch je eettempo verlagen.

3) Deel grote gerechten met zijn tweeën. Bij de meeste eetgelegenheden – vooral grill- en steakrestaurants – krijg je aardig wat voedsel op je bord. De grap is dat je dergelijke hoeveelheden thuis misschien niet opkrijgt, maar in een restaurant wel; zo eet je daar vaak van grotere borden, wat eigenlijk een vorm van optisch bedrog is. Leuk feitje: mensen kunnen zo’n 20 % meer of minder eten, zonder dat ze het echt doorhebben.

Wanneer je uit eten gaat en in het gezelschap van een kleine eter bent, deel je gerecht dan met die ander. En wees niet bang dat je na afloop met een knorrende maag blijft zitten; waarschijnlijk merk je niet eens dat je minder hebt gegeten!

4) Stel een limiet. Wil je heel graag die frietjes of gekruide aardappeltjes hebben? Prima, zolang je maar één keer opschept. Wil je graag een glaasje rode wijn bij je kippenlevertjes? Dat mag, maar houd het dan ook bij een glas i.p.v. een fles. Genieten mag, maar doe het met mate.

Door de bovenstaande tips toe te passen, wordt het al een stuk makkelijker om minder te eten. Misschien houd je wel écht ruimte in je maag over voor een toetje?

Maar mocht je alsnog zo gezond en verantwoord willen kunnen eten, ook in een restaurant:

 

-Lekker én gezond

Zoals ik eerder al schreef, is het eten wat je in een restaurant kunt bestellen niet per sé ongezond. Tenzij de voorschriften voor de hygiene niet worden nageleefd, wat waarschijnlijk een groter issue dan de oorsprong van hun tomaten is. Met dat gezegd hebbende: hoe gezond jij het eten in een restaurant vind, hangt vooral af van jouw relatie met eten. Als jij een fervent veganist of Paleo-aanhanger bent dan zal een restaurant in jouw ogen al snel heel veel verkeerd doen.  Maar of dat ook echt zo is…

De onderstaande tips zijn dan ook redelijk simpel, en straight-to-the-point. En dat zullen de obers en chefkoks onder ons ook wel waarderen 🙂 

1) Geef je wensen en voorkeuren door. Dat iets op een menukaart staat, wil niet zeggen dat er verder niet van afgeweken kan worden. Wil jij die schnitzel, maar dan zonder de champignon-roomsaus? In een beetje goed restaurant is dat geen enkel probleem. Wil je liever wat extra salade in plaats van patat en andere vergelijkbare garnituren? Ook dat kan geregeld worden. Wees niet bang om specifieke wensen en voorkeuren door te geven; er kan vaak meer dan je denkt!

2) Doe rustig aan met de alcohol. Het echte gevaar schuilt vaak niet eens in het eten. De drankjes kunnen meer schade aanrichten  dan die brownie met kaneelijs.

Veel restaurants zetten in op de verkoop van aloholische dranken, zoals wijn. Aangezien dit voor hen een enorme bron van inkomsten is, kan je ze dat ook niet kwalijk nemen. En laten we eerlijk zijn: uiteindelijk ben jij degene die dat glas aan zijn of haar mond zet.

En ook dat is niet erg, zolang je het maar rustig aan doet. Een glas wijn telt al gauw 120 calorieën; dan kan je wel de patatjes laten staan, maar als je op zo’n avond vijf glazen wijn wegdrinkt dan krijg je wat betreft die calorieën alsnog een heel bord aan dikke frieten binnen. Houd het dus bij één, hoogstens twee wijntjes of biertjes. En ook al zal de ober zeggen dat die Cabernet Sauvignon heel goed bij die gerookte forel past: het eten zelf zal er alleen maar beter door smaken.

3) Kies verstandig en verantwoord: Als je een klein beetje know-how hebt van koken en gezonde voeding, dan kan je al veel makkelijker de juiste keuzes maken. Bijvoorbeeld:

-Ga liever voor gegrilde vleesgerechten, dan gebakken;

-Neem een soepje als voorgerecht (ook al bevat soep an sich weinig calorieën, het vult wel);

-Vraag extra salade in plaats van patat, stokbrood en andere garnituren;

-Ga liever voor rode sauzen, zoals tomaat en paprika, in plaats van romige sauzen;

-Kies liever een dessert met fruit, in plaats van chocolade / ijs.

En nogmaals: mocht het bovenstaande zo op het eerste gezicht niet mogelijk zijn, informeer dan altijd bij de bediening naar de daadwerkelijke mogelijkheden!

 

Kijkt u eens… Een hele verzameling tips en adviezen om je bezoek aan een restaurant goed te doorstaan. Heb je ergens nog vragen over, mis je iets of heb je een aanvulling? Laat het me weten in de comments hieronder. Eet smakelijk… En geniet er vooral van!

 

*http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14550324