Laten we eerlijk zijn: op dieet gaan is best wel klote. Je legt jezelf allemaal beperkingen op en probeert allerlei regels na te leven, hopend dat je daar de nodige kilo’s mee kwijt zal raken. Want een garantie heb je nooit. Maar, goed nieuws: diëten bestaan tegenwoordig bijna niet meer! Nee joh, tegenwoordig is alles een ‘leefstijl’. Zelfs die gore chemische maaltijdshakes en richtlijn van nooit meer een koolhydraat. Yep, allemaal ‘leefstijl’!
Complete onzin natuurlijk. Leefstijl is, de naam zegt het al, een manier van leven. Wanneer iets onderdeel van jouw leefstijl is, dan is het een deel van jezelf; een ‘gewoonte’, die je de rest van je leven vol zou kunnen houden.
Welnu, ik ben al een hele tijd werkzaam als personal trainer en voedingscoach… Maar ik heb nog nooit iemand ontmoet die jaren op maaltijdshakes wist te teren. Of nooit behoefte aan een patatje of pizza had. Laat je dan ook niet voor de gek houden: ieder advies wat uitgaat van extreme beperkingen en restricties is dan ook vooral gericht op de korte termijn – en daarmee een dieet. Het is te zwaar, drastisch en rigoureus om over een langere tijd vol te houden. En het liefst stap je er vandaag nog vanaf om weer ‘normaal’ te kunnen eten.
Maar wat zijn dan richtlijnen en veranderingen die daadwerkelijk (onderdeel van) een leefstijl kunnen zijn?
Dieet of leefstijl: kijk naar wat echt kan, en over de lange termijn
Als het om gezond eten en afvallen gaat, word je doorgaans geacht allerlei regels na te leven. Regels rechtstreeks uit de dieetboeken. Denk aan meerdere kleine maaltijden per dag, geen koolhydraten na acht uur, altijd stevig ontbijten, dat soort werk. In principe regels die allang achterhaald zijn, maar die nog steeds worden voorgeschreven – en die voor sommige mensen ook kunnen werken.
Maar wat als jij de hele dag op de weg zit? Pas rond 8 uur ’s avonds eet omdat je partner laat thuis is? En je ’s ochtends geen hap door je keel krijgt?
Eerst even dit: wil je iets kunnen veranderen – zoals dat getal op de weegschaal of je bloeddruk – dan zal je ook echt dingen anders moeten gaan doen. Verwacht niet dat je dezelfde dingen kunt blijven doen en dan toch zal veranderen. Je zal dus dingen aan moeten passen – en misschien zelfs op moeten geven.
Maar wat dat dan is, zal voor iedereen anders zijn. Het hangt af van o.a. je eigen persoonlijke situatie, je prioriteiten en je manier van denken (en doen) – iets waar bijvoorbeeld de verandertest inzicht in kan geven.
Het is mijn ervaring dat veel van de veranderingen die echt onderdeel van je levensstijl kunnen worden minder over wat je eet, en meer over hoe je eet gaan. Dus niet het tellen van je calorieën, maar het eten van een kleiner bord of minder vaak opscheppen. Niet het vermijden van alle gebakken en gefrituurde voedingsmiddelen, maar meer zelf koken. Niet eten omdat het ‘zo laat’ is, maar omdat je honger hebt. Echte, fysieke honger – niet ‘lekkere trek’.
Vaak zijn dit veranderingen die aanzienlijk minder… ‘sexy’ zijn. Ze zullen ook minder snel ‘resultaat’ geven dan bijvoorbeeld het schrappen van alle koolhydraten. Nu denken wij sowieso vaak dat verandering een moeizaam en pijnlijk proces moet zijn. Soms is dat inderdaad het geval, maar wil je iets blijvend kunnen veranderen, dan zal je het gedrag wat daaraan vooraf gaat ook over een langere tijd vol moeten kunnen houden. Dat betekent vaak wat lager inzetten, en dingen doen die op de korte termijn misschien minder effect hebben, maar je wel consistent kunt blijven uitvoeren.
En: die jij niet als beperkend ervaart. Een dieet is beperkend; een leefstijl niet. Om te weten of een handeling of verandering beperkend is, vraag jezelf dan eerst af of je dit jezelf over 5 jaar nog steeds ziet doen. Alle alcohol of chocola afzweren kan inderdaad wonderen doen voor je figuur… Maar is het ook realistisch? Natuurlijk, in een dieet is er geen plaats voor, maar is jouw leefstijl er een zonder een wijntje of stukje Tony Chocolonely?
Streef naar de minimaal effectieve dosis
De minimaal effectieve dosis kan je zien als de hoeveelheid ‘werk’ die je moet doen om een bepaald resultaat te bereiken. Laten we zeggen dat gewichtsverlies (van ongeveer een halve kilo per week) dit resultaat is; misschien dat je dit door niet te snoepen tussen je ontbijt, lunch en diner weet te bereiken. Top! Deze – vrij simpele – aanpassing is dus je minimaal effectieve dosis, niets meer aan doen – want het werkt.
Iets wat je als ‘minimaal effectieve dosis’ aan kunt wijzen is vaak ook iets wat onderdeel van jouw leefstijl kan worden. Het kost je minder tijd en moeite – want het is waarschijnlijk een relatief kleine aanpassing – en valt het over een langere termijn vol te houden. Maar in de praktijk werkt het vaak anders.
Want dit is de valkuil waar veel mensen die met zo’n minimaal effectieve dosis resultaat bereiken in zullen vallen: ‘als ik met het doen van A al resultaat bereik, dan bereik ik waarschijnlijk nog meer resultaat als ik ook B, C en D doe!’
Met als gevolg dat ze van één aanpassing naar drie of meer gaan. Daardoor er opeens een stuk harder voor moeten werken en meer tijd aan kwijt zullen zijn. En daarmee minder in de ‘mindset’ van leefstijl, en meer in die van ‘dieet’ komen.
(En laat ik nog maar eens benadrukken dat een dieet niet tot een verandering in leefstijl zal leiden…)
Heb je wat aangepast aan je eet- en leefpatroon en merk je dat dit resultaat geeft? Zelfs al is het maar een klein beetje? Prima, niets meer doen dan. Houd het voorlopig bij die ene aanpassing. Pas als je merkt dat het effect lijkt af te nemen en je nog steeds behoefte hebt aan meer effect, dan kan je er nog iets bijpakken. Waarbij je ook de eerste aanpassing nog steeds vol wilt houden. Dát zal leiden tot een verandering in leefstijl; te veel dingen te snel veranderen is een dieet.
Een paar afsluitende woorden: van dieet naar leefstijl
Hoewel het (succesvol) volgen van een dieet vaak nog een stuk moeilijker is, zal ook het veranderen van je leefstijl erg lastig zijn. In de eerste plaats omdat je zal moeten onderzoeken en experimenteren. Bij een dieet volg je voorgeschreven regels; een leefstijl is iets wat je zelf vorm moet geven.
Veel mensen hebben al een redelijk idee waar de ruimte voor verandering zit. Van meer beweging tot minder snoepen of alcohol drinken. Maar hoe je dat dan precies doet…
Wanneer je op zoek gaat naar mogelijke aanpassingen, ga dan voor klein, makkelijk – maar alsnog effectief. En paraxodaal genoeg, kan een dieet je soms in de juiste richting sturen. Merkte je dat je voorheen best wel goed ging op koolhydraatarm eten? Dan is het misschien wel goed om wat minder brood te eten. Niet om het in zijn geheel op te geven, maar misschien wel wat vaker te lunchen met een salade i.p.v. een broodje gezond.
Gebruik ook een instrument om je vorderingen te meten, zoals een weegschaal, meetlint of een waarde als je energielevel of bloeddruk. Dit is feedback wat jou in staat stelt juiste beslissingen te maken. En weet je echt niet waar je zou moeten beginnen? Yep, you guessed it: schroom niet om de hulp van een professional in te roepen.
Dus, wil je meer begeleiding bij een gezonde leefstijl (of een effectief dieet)? Neem dan gerust contact op! 🙂
