Waarom jouw streefgewicht onzin is

Het overgrote gedeelte van de mensen die mij benaderen – of mijn schrijfsels volgen – doen dat omdat ze af willen vallen. En of ze nu veel of weinig gewicht te verliezen hebben: ze weten vaak precies welk getal de weegschaal uiteindelijk aan zal moeten wijzen. Want hebben ze eenmaal hun ‘streefgewicht’ bereikt, dan zal het leven er zoveel mooier op worden…  Tenminste, dat denken ze. De realiteit is dat dit magische getal op de weegschaal heel weinig zegt. En dat we er goed aan zouden doen, om hier eens wat minder waarde aan te hechten.

Mijn eerste vraag aan iemand die mij een streefgewicht als doel aanwijst, is ‘heb je dit weleens eerder gewogen’? Veel mensen hebben een getal in hun hoofd, wat ze nooit eerder op de weegschaal gezien hebben. Ze weten niet hoe ze zich bij zo’n streefgewicht zouden voelen, maar nemen wel aan dat het voldoen aan zo’n waarde hen garandeert van gezondheid en energie. Of dat ook echt zo is, weten ze niet. Maar ik wel.

Een streefgewicht, vetpercentage of andere numerieke waarde zegt niets over je fysieke (laat staan mentale) gezondheid. Het is namelijk één stukje van een veel grotere puzzel; zo kan gewicht losstaan van je vetpercentage. En kan je vetpercentage weer los staan van je bloeddruk. En kan je bloeddruk weer los staan van… Afijn, je snapt hem wel. Je gezondheid verbinden aan een streefgewicht, is hetzelfde als de kwaliteit van een auto aflezen aan de banden. Natuurlijk zijn goede autobanden belangrijk… Maar dat zijn het stuur, de motor, schokdempers en remmen ook.

Mijn tweede vraag is dan ook ‘waarom wil je dat gewicht bereiken?’ Soms is het antwoord heel simpel: ze hebben ooit eens gelezen of te horen gekregen dat ze met hun lengte een X aantal kilo’s moeten wegen. De grap is dat de mensen die hun streefgewicht ooit eens ergens opgevangen hebben, zelf vaak twijfelen aan (het belang) van dit getal. Wat fijn is, omdat ze dit getal dan ook veel makkelijker kunnen los kunnen laten. Maar meestal zit er meer achter.

Het probleem met getallen is dat ze abstract – en daarmee nietszeggend – lijken, maar er toch allerlei gedachten, emoties of herinneringen aan verbonden kunnen zijn. Voor veel mensen is een streefgewicht meer dan een getal op weegschaal. Het kan een herinnering zijn aan een tijd waarin ze ‘gelukkiger’ waren – denk dan aan je schooltijd, waarin je zelf niet alleen 15 kilo lichter, maar het leven ook veel simpeler was. Maar het getal kan ook negatieve associaties oproepen: misschien was je als kind wel te zwaar, waar een naaste je toen op een hele nare manier op heeft gewezen. Waardoor je nu, twintig jaar later, nog steeds een ‘gezond’ gewicht na probeert te jagen.

Welke associaties jouw ‘streefgewicht’ ook op mag roepen: het blijft een getal. En met het najagen van een getal, houd je jezelf voor de gek. Ik weet dat het heel dramatisch klinkt, maar het leven gaat door; die mooie herinneringen die je bij een streefgewicht hebt, zijn herinneringen. Dat betekent niet dat als je maar weer dat X aantal kilo’s weegt, het leven er precies zo uit zal komen te zien als toen. Je doet er veel beter aan om vooruit te kijken – en het loslaten van een ‘streefgewicht’ hoort daarbij.

En dan is er nog dat andere dingetje… Namelijk het ouder worden. Nu is het hele ‘mooi ouder worden’ nogal een hype, maar toch verbaas ik me er iedere keer weer over dat mensen op hun veertigste nog altijd streven naar een gewicht wat ze als tiener hadden. Terwijl door de loop der jaren hun eet- en leefgewoontes, stofwisseling en hormoonhuishouding bijna onherkenbaar onveranderd zijn. Het maakt niet uit hoe graag je het wilt en hoe hard je ervoor werkt, maar je zal nooit meer op een gewicht van 20 jaar geleden uitkomen. Zoals de Engelsen zeggen: ‘deal with it’…

Goed, geen streefgewicht meer dus. Maar wat dan wel? Als je echt bij de getallen wilt blijven, kijk dan naar centimeters, bijv. rond de schouders, buik en heupen. Deze zeggen vaak meer dan gewicht, omdat je bepaalde patronen aan kunt wijzen: op welke plekken ben je centimeters kwijt, en waar heb je ze erbij  gekregen? Daar komt nog eens bij dat centimeters los kunnen staan van gewicht; ik zie regelmatig mensen die op de wegschaal ‘slechts’ een kilo zijn afgevallen, maar wel 5 tot 10 centimeter rond hun buik zijn kwijtgeraakt.

Maar het belangrijkste is natuurlijk hoe je je voelt. Als er iets van een ‘streefgewicht’ is, dan is het een gewicht waarbij je er niet alleen gezond uitziet, maar ook fit en energiek bent. Dat is zelden het gewicht wat in een tabel vermeld staat, of wat je als tiener had. Let dus wat minder op de weegschaal, en meer op je energie en (mentale!) gezondheid. Is ook een stuk minder frustrerend!