De valkuil van flexibiliteit

Het is grappig hoeveel sporters, met hun voornamelijk fysieke doelstellingen (slank, strak, sexy), toch nog bewust zijn van een van onze belangrijkste lichamelijke eigenschappen: flexibiliteit. Om onze spieren soepel te houden liggen we tegenwoordig meer dan ooit te rekken en strekken, en bezoeken we massaal Yoga lessen. Maar doe je daar wel goed aan?

Hoewel mannen het harder nodig hebben, zijn het vooral de vrouwen die flexibel willen blijven. Loop de plaatselijke turnhal of Yoga studio binnen, en de jongens / mannen zijn op één hand te tellen. Vergeleken met mannen zijn vrouwen ook duidelijk soepeler en leniger; dat uitgerekend de dames zo graag willen rekken en strekken, is omdat we nu eenmaal graag de dingen doen waar we al goed in zijn.

Zo raakte ik laatst nog in de sportschool in gesprek met een dame die, naar eigen zeggen, ‘steeds stijver werd’. Nu hoor ik vrouwen dat wel vaker zeggen, dus vroeg ik haar of ze haar tenen nog wel aan kon tikken. Dat was geen probleem voor haar… Maar toch wilde ze graag nog even rekken en strekken.

Ik zeg niet dat je het stramme gevoel in je spieren moet negeren. Maar een spier die stijf voelt, hoeft dus niet per sé stijf te zijn. Een voorbeeld:

Veel vrouwen hebben een bekken wat teveel naar voren kantelt. Dat wil zeggen dat de spieren aan de voorkant van je heup te stijf zijn, en de spieren aan de achterkant – je billen – kracht en spanning missen. Zie het plaatje hieronder. Het is ook deze disbalans tussen de heupspieren die rugpijn en blessures in het onderlichaam in de hand werkt.

Wanneer de billspieren het bekken niet meer ‘op de plaats’ kunnen houden, mogen de spieren aan de achterkant van de benen – de hamstrings – het proberen. Met de nadruk op proberen, aangezien die hamstrings niet sterk genoeg zijn om dat bekken weer terug te trekken. De hamstrings zullen dan ook niet voldoende aan kunnen spannen om echt korter te worden, maar ze proberen het wel; dat geeft toch een vaak voelbare spanning aan de achterkant van je benen.

Als je niet beter weet, voel je alleen maar die stijfheid aan de achterkant van je benen. Die je er waarschijnlijk ook graag uit zou willen rekken. Maar door dat vervolgens ook te proberen, haal je juist de spanning die nodig is om jouw bekken te stabiliseren uit die hamstrings!

Flexibiliteit is niet hetzelfde als mobiliteit. Flexibiliteit zou je kunnen omschrijven als hoe ver je spieren uit kunnen rekken, terwijl mobiliteit vooral over de bewegingsuitslag van je gewrichten gaat. En zoals je uit het voorbeeld hierboven al op kon maken, worden deze twee al snel door elkaar gehaald. Dus hoe weet je of die stijve spieren een gevolg van minder flexibiliteit, of juist mobiliteit zijn? Een paar testjes:

-Strek je arm voor je uit, met je handpalm naar boven. Pak met je andere hand je pink vast, en buig deze naar achteren richting je elleboog. Krijg je je pink tot verticaal naar beneden gebogen?

-Kan je je knieën en ellebogen overstrekken?

-Kan je vanuit stand voorover buigen en je handen op de vloer zetten?

De bovenstaande handelingen zijn doorgaans niet te trainen. Dat wil zeggen, als je deze dingen kunt doen dan ben je van jezelf al flexibel. En grote kans dat je altijd al naar actviteiten als dansen en Yoga trok. Mocht je desondanks voor je gevoel toch nog wat ‘stijf’ zijn, dan wijst dat vooral op een disbalans tussen je spieren. En die disbalans valt vaak weer terug te leiden op een afwijkende mobiliteit rond je gewrichten.

Mocht je niet geslaagd zijn voor de bovenstaande testjes, dan ben je waarschijnlijk een ouderwetse Houten Klaas. Dat Klaas de naam van een man is, zegt al genoeg… Kerels, iets minder aan de gewichten hangen en iets meer aan de Yoga les meedoen.

Met dat gezegd hebbende, en ik richt me nu vooral tot al die dames die met een bijna religieuze overtuiging aan Yoga doen: je kan ook té lenig worden. Ik gaf het al aan in mijn verhaal over die hamstrings: op het moment dat je te spieren te flexibel zijn, kunnen ze je gewrichten minder goed stabiliseren wat de kans op blessures verhoogd. Het is niet zonder reden dat veel dansers en turners op latere leeftijd last van hun rug en heupen krijgen.

Nu hoor ik je denken: maar hoe zit dat dan met die mobiliteit? Als mijn stijfheid het gevolg is van een disbalans tussen mijn spieren, en mijn gewrichten daardoor niet vrijuit kunnen bewegen, moet ik dan mijn gewrichten niet losser maken? Ja, dat klopt… Maar voordat je nu gillend van vreugde weer je Yoga les in rent: die mobiliteit / bewegingsvrijheid kan je ook verbeteren met krachttraining.

Weer even terug naar het voorbeeld van die hamstrings, die je bekken in bedwang moeten proberen te houden. De spieren aan de voorkant van je heupen zijn dus stijf, terwijl de spieren aan de achterkant (je billen) te zwak zijn. Door je bilspieren te trainen komt er meer spanning op die achterkant te staan; de spieren aan de voorkant zullen dan moeten ontspannen. Wanneer de balans tussen die spieren weer wat beter word, hoeven je hamstrings niet steeds aan jouw bekken te trekken. En dat merk je dan ook aan minder stijfheid aan de achterkant van je benen.

Zo zie je maar… Stijve spieren zijn niet altijd stijf. En stretchen is niet per sé het beste medicijn tegen stijfheid. Mocht je meer willen weten over hoe stijf danwel soepel jij bent: zoek eens contact met een trainer die jouw bewegingen kan analyseren. Het zal je verbazen wat een professional jou over jouw lichaam kan vertellen!