Voedingsdagboek: wel of niet doen?

Voordat je iets aan jezelf kunt veranderen, moet je eerst weten waar je staat. En daarom houden veel mensen, voorafgaand aan hun nieuwe afvalpoging, een voedingsdagboek bij. De een doet dat lekker ‘old school’ in een schriftje, de ander in die nieuwste alles-erop-en-eraan iPhone app. Hoe je het ook doet, het doel is (meestal) hetzelfde: bewustwording van wat en hoeveel je eet. Maar is het bijhouden van zo’n voedingsdagboek wel de moeite waard?

Tot een paar maanden terug vroeg ik al mijn sporters minstens één week lang zo’n voedingsdagboek bij te houden. En ook al is het opschrijven van wat je eet an sich niet zo’n moeilijke opgave, sommige sporters reageerden nogal… ‘heftig’ op deze opdracht. Maar daar kom ik straks nog op terug… Laten we eerst eens kijken wat de goeie, ouwe wetenschap (whoop whoop!) over het voedingsdagboek te melden heeft.

Het voornaamste doel van zo’n voedingsdagboek is dus bewustwording; door op te schrijven / bij te houden wat je gedurende de dag eet, krijg je een beter beeld van hoeveel (calorieën) je daadwerkelijk binnenkrijgt. Toch word dat doel – bewustwording via zo’n voedingsdagboek – in de praktijk lang niet altijd bereikt.

Kijk je naar de wetenschappelijke onderzoeken, dan blijkt dat we er met het invullen van onze dagboekjes, schriftjes en apps nogal vaak naast zitten. We zijn namelijk geneigd om de hoeveelheden die we eten – soms behoorlijk hopeloos – te onderschatten (1, 2, 3). De dames lijken daar net even wat beter in te zijn dan de heren; waar de mannen hun dagelijkse inname van calorieën met zo’n 11 procent onderschatten, doen vrouwen dat met 13 procent (4).

Dat we die hoeveelheden zo vaak onderschatten, komt vooral doordat we sommige dingen domweg vergeten in te vullen. Dat ene koekje bij de koffie bijvoorbeeld, of dat derde biertje in de kantine van de voetbalclub. Gedachtenloos snacken of eten is een behoorlijk probleem voor iedereen die een gezond gewicht wilt bereiken en/of behouden;  dat we hier met het invullen van een voedingsdagboek (wat er juist op gericht is om ons bewuster van onze eetgewoontes te maken) aan voorbij gaan, is dan ook redelijk… ‘bijzonder’ te noemen.

Let wel: dit alles betekent niet dat je dan maar geen voedingsdagboek meer bij moet houden. Het betekent wel dat je het invullen van zo’n dagboek heel serieus moet nemen, wil je er wat van kunnen leren. Als je aan het eind van een lange werkdag nog even snel je maaltijden van die dag in een schriftje moet zetten, dan weet je bij voorbaat al dat het niet gaat werken.

Dus stop dat schrift in je tas, jas of broekzak, en zet elke hap en slok op papier. Het liefst zo snel mogelijk nadat je deze genuttigd hebt. Focus, grasshopper! Mocht je dat teveel moeite vinden (of alles ‘digitaal’ willen doen), maar toch een idee willen krijgen van wat je op een dag allemaal eet, trek dan je smartphone tevoorschijn om foto’s van je maaltijden te maken.

(Die je dan weer op Instagram kunt gooien! #voedingsdagboek #ideevanwatikallemaaleet #eindelijkeengegronderedenommijnlunchtefotograferen #yolo)

Wat me dan bij het volgende ‘puntje’ brengt. Het bijhouden van een voedingsdagboek is dus een serieuze aangelegenheid: het vraagt niet alleen de nodige tijd en aandacht, maar zal je ook bewust maken van je struikelblokken, valkuilen en fouten. En dat is iets waar niet iedereen even goed mee om kan gaan.

Wanneer je een verstoorde relatie met eten hebt – en dat hebben veel mensen, vooral vrouwen – dan kan het bijhouden van een voedingsdagboek ontzettend vervelend zijn. Wat zich ook op verschillende manieren kan uiten: ben je bijvoorbeeld heel erg perfectionistisch, en is afvallen (of gezond eten) voor jou een alles-of-iets kwestie, dan zou het op papier zetten van dat ene ‘slechte’ koekje of wijntje jou weleens helemaal overstuur kunnen krijgen. En ben je iemand die in het verleden altijd de strakke controle over haar eten wilde houden, dan kan het opschrijven van wat je eet die gevoelens weer oproepen.

Het is regelmatig voorgekomen dat een van mijn vrouwelijke sporters het bijhouden van een voedingsdagboek af moest kappen, omdat ze er ontzettend gestresst en zenuwachtig van werden. Als je van jezelf weet dat je geen gezonde relatie met eten hebt, dan is het op papier (of in een app) zetten van wat je eet, iets wat je misschien beter kunt vermijden.

Met dat gezegd hebbende: als ik mensen vraag een voedingsdagboek bij te houden, dan is dat niet omdat ik zo graag hun eetpatroon onder een vergrootglas wil leggen en ze uiteindelijk op hun overschot aan calorieën of tekort aan vitamine B12 wil wijzen. Een voedingsdagboek is in de eerste plaats iets van en voor jezelf; een middel om bewuster te kunnen worden van je eigen patronen en gewoontes. Zoals dat ene koekje, wat altijd op hetzelfde tijdstip terug komt.

 

Dus, is het bijhouden van een voedingsdagboek nu wel, of niet aan te raden? Een paar bulletpoints:

-Als je een verstoorde relatie met eten hebt, dan is een voedingsdagboek niet aan te raden.

-Als je een voedingsdagboek bij wilt houden, neem dit dan serieus!

-Kijk bij het invullen van je voedingsdagboek niet alleen maar naar calorieën en nutriënten zoals eiwitten of koolhydraten. Kijk vooral naar patronen en dingen die je opvallen. 

Voor de rest is het helemaal aan jou… Succes! En mocht je ergens niet uitkomen of nog vragen over hebben: de comments zijn er goed voor!