Een stoomcursus wilskracht

In de Talmoed, een van de belangrijkste geschriften binnen het Jodendom, wordt geschreven over de ‘yetzer ha-tov’ – de Goede Neiging, en de ‘yetzer ha-ra’ – de Kwade Neiging. De Kwade Neiging is het primitieve verlangen naar dat wat ons plezier en genot geeft. Denk aan eten, drinken, seks en Netflix marathons (al komt Netflix niet in de Talmud voor). De Goede Neiging is het weerstaan van dergelijke verleidingen. De karaktereigenschap die ons geen dieren, maar mensen maakt.

Je hoeft de Talmoed niet gelezen te hebben om de bovenstaande wijsheid te kunnen herkennen. Een van onze voornaamste ‘strategieën voor succes’ is immers het weerstaan van datgene wat ons tegenwerkt. Zo vertrouwen we op zelfbeheersing om van de bank af te komen, de chips te laten staan, of een maand geen bier meer te drinken. 

En hele grote kans dat je ook het mislukken van je laatste dieet wijt aan een gebrek aan wilskracht… 

Jezelf kunnen beheersen speelt een belangrijke rol bij het veranderen van je gedrag. Een dag de chips laten staan maakt niet zoveel verschil; wil je echt van de overtollige kilo’s af, dan zal je minstens een maand van de zoutjes, snoepjes of koekjes af moeten blijven. In hoeverre je dergelijke verleidingen zal weerstaan – en daarmee je doelen wel of niet zou kunnen bereiken –  zou dan ook afhankelijk zijn van hoeveel wilskracht je hebt. Dat werd in ieder geval lange tijd gedacht.

Maar wat is wilskracht nu eigenlijk? Hoe steekt deze karaktereigenschap in elkaar, en is het ook echt een sleutel naar succes? En hoe kan je wilskracht dan echt benutten?

 

 

Wat wilskracht wel en niet is

Het is belangrijk om te weten dat deze karaktereigenschap die wilskracht genoemd wordt, geen middel is om onze levensdoelen te kunnen bereiken. Het is geen bijzonder talent wat de winnaars van de ‘loser’ onderscheid. En het is ook geen oneindige bron van mentale kracht

Het oorspronkelijke doel van wilskracht is zelfbescherming. Door specifieke problemen het hoofd te bieden, kunnen we (geestelijk en lichamelijk) letsel voorkomen, en onze (nabije) toekomst veilig stellen. Zo kan je de onweerstaanbare behoefte voelen een brandblusser in het kantoor van je manager leeg te spuiten. Maar hieraan toegeven heeft wel gevolgen voor de rest van je carrière. 

Zelfbeheersing is dus niet onze standaard manier van problemen oplossen. De beste manier om met een probleem om te gaan – en waar we ook een goed stel menselijke hersenen voor hebben meegekregen – is er een oplossing voor te verzinnen. Zelfbeheersing is geen oplossing; het is het uitstellen van een reactie op een probleem waar we nog geen antwoord op hebben.

Wilskracht is dan ook geen onuitputtelijke bron waar we altijd op terug kunnen vallen. Het is eerder een reserve, of ‘back-up’. En, zoals ik eerder al schreef, is wilskracht geen uniek talent. Iedereen heeft wilskracht! En mocht je het tegenovergestelde denken omdat jij op verjaardagen nooit de taart durft af te slaan: je kunt je ongetwijfeld een situatie voor de geest halen waarin je wel zelfbeheersing op wist te brengen.  

Uiteindelijk heb jij net zoveel wilskracht als ieder ander. Alleen weet die ander het misschien op sommige momenten net even beter te gebruiken. Met dat gezegd hebbende: wilskracht is ook geen sleutel tot succes. Maar het kan wel een waardevol hulpmiddel zijn.

 

 Waarom je wilskracht nodig hebt

Wilskracht heeft misschien de naam, maar de échte voorwaarden voor verandering zijn natuurlijk je gewoontes. Met de juiste eet- en leefgewoontes wordt het veel makkelijker om o.a. gezond te eten en regelmatig te sporten. Maar dat is ook meteen het ‘probleem’ met gewoontes: je zal ze je eerst eigen moeten maken.

Laten we zeggen dat iedere dag 30 minuten bewegen jouw nieuwe doel is. Een manier om dat te doen, is meteen na het eten een half uur te gaan wandelen. Een redelijk simpele aanpassing, die met voldoende herhaling gemakkelijk een gewoonte kan worden. 

Maar er zullen dagen komen waarop je na de maaltijd veel liever op de bank ploft, dan dat je de wandelschoenen aantrekt. Of dagen waarop je liever de afhaalchinees belt dan zelf nog eens een salade te maken. Op zo’n moment kan wilskracht je ‘er doorheen’ helpen, zodat je de handeling – het wandelen of koken – alsnog kunt herhalen.

En ja, er gaan momenten komen waarop je geen zin hebt om iets te doen. Of tegen een probleem aanloopt waar je (nog) geen passende oplossing voor hebt. Maar het is geen optie om dan maar terug te vallen op oud of ongewenst gedrag. Op zo’n moment kan wilskracht het verschil maken tussen verstandig of onverstandig handelen, of je de tijd geven om een passende oplossing voor jouw probleem te vinden.

  

Kom in je (wils)kracht

Misschien dat je na het lezen van het bovenstaande een beetje… zenuwachtig bent geworden. Want dikke kans dat jij, bijvoorbeeld door een verleden van mislukte afvalpogingen, nog steeds twijfelt aan jouw mate van zelfbeheersing. Maar, zoals ik eerder al schreef: ook jij hebt wilskracht om in tijden van nood aan te kunnen spreken. Zolang je er maar de juiste strategieën voor gebruikt.

De basics: slapen, bewegen, gezond eten

Zelfbeheersing begint in een gedeelte van de hersenen wat de prefrontale cortex (of ‘PFC’) genoemd wordt. En hoewel klein en kwetsbaar, is de PFC verantwoordelijk allerlei psychische processen, waaronder geheugen, informatieverwerking, en dus ook wilskracht.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat regelmatig sporten, gezond eten en voldoende slaap een positieve uitwerking op de PFC heeft. Misschien heb je al eens kunnen ervaren dat wanneer je gezonder eet en meer beweegt, je de ‘slechte’ dingen een stuk makkelijk kunt laten staan. Deze plotselinge ‘boost’ in wilskracht heb je voor een groot deel te danken aan een PFC die op dat moment beter kan functioneren.

Ergo: let op wat je eet, hoeveel je beweegt en hoe laat je naar bed gaat. Dit zijn niet alleen de pilaren van een gezonde levensstijl, maar ook van jouw wilskracht.

Maar wat als je goed slaapt, je groentes eet, minstens 3 keer per week naar de sportschool gaat en alsnog volmondig ‘ja’ zegt tegen ieder dessert, taartpuntje of biertje? Dan zijn er nog andere strategieën om te proberen. 

 

1: adem in, adem uit

Een verlies van wilskracht gaat vaak gepaard met stress, vermoeidheid of een emotie. Voor veel mensen is het ontbijt hun gezondste maaltijd; als je net wakker en nog helemaal ‘fris’ bent, is het makkelijk om een verantwoorde keuze te maken. Maar plof je ‘s avonds op de bank na een dag hard werken, dan is het alweer een stuk moeilijker om die salade te maken. 

Ervaar je stress of vermoeidheid, dan zal je sneller impulsief handelen. De wilskracht wordt bijna letterlijk uit je PFC gezogen, waardoor het je veel meer moeite kost om jezelf te beheersen en weloverwogen beslissingen te nemen. Op zulke momenten kan een stukje ontspanning je helpen om weer ‘in het nu’ te komen, en daarmee je impulsen makkelijker onder controle te houden.

Mocht je op het punt staan een minder gezonde keuze te maken, haal dan eerst één minuut lang diep adem; streef naar maximaal vijf diepe ademhalingen, door 2-4 seconden in te inhaleren, je adem even een seconde vast te houden, en vervolgens weer voor de duur van 4-6 seconden uit te ademen.

Door je aandacht op je ademhaling te richten, gun je jezelf net even wat meer rust om na te kunnen denken over de beslissing die je wilt nemen. Dat stelt je in staat om nog eens na te gaan of het eten van dat koekje wel echt aansluit bij jouw doelen, of dat het toch beter is een appeltje uit de fruitmand te pakken.

 

2: neem afstand

Een hele simpele oplossing voor het probleem van de koekjes, chips of andere voedingsmiddelen die je eigenlijk niet zou moeten eten, is deze gewoon niet in huis te halen. Deze strategie staat ook wel bekend als ‘afstand nemen’. Hoe minder ‘toegankelijk’ een voedingsmiddel is, hoe kleiner de kans dat we ervan zullen eten.

Maar er is ook een psychologische afstand. Wanneer je ’s ochtends fris en fruitig uit bed stapt, ga je er nog vanuit dat je vanavond na het werk naar de sportschool gaat. Maar kom je die avond thuis na een helse dag op kantoor, dan plof je op de bank om daar vervolgens niet meer vanaf te komen. 

Er zit dus een afstand tussen wat je die ochtend in je hoofd hebt, en wat je die avond uiteindelijk doet. Toch hoeft die psychologische afstand niet altijd een probleem te zijn. Het kan je juist helpen je wilskracht te vergroten.

Zo slecht als we voor onszelf kunnen zorgen, zo goed kunnen we anderen adviseren. Sta je op het punt om de wikkel van een Milka reep te scheuren, neem dan een (mentaal) stapje terug en beeld je in dat het een goede vriend of vriendin is die met die reep in de handen staat. Wat zou je tegen hem of haar zeggen? Welk advies zou je hem of haar meegeven, zodat hij of zij de juiste beslissing kan nemen?

Het nemen van afstand werkt op een soortgelijke manier als het bewuste ademen. Het helpt je om meer rust en mentale helderheid te krijgen, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken. Waarbij je met het nemen van afstand ook nog eens actief over het probleem (de verleiding) nadenkt, wat weer handige inzichten – en misschien wel een oplossing? –  op kan leveren.

 

3: Gun jezelf dat lekkers – maar later

‘Verboden genot verkwikt’, zo sprak de Romeinse dichter Ovidius (43 B.C. – 17. N.C.) ooit eens. Het zijn vaak die dingen waar we vanaf moeten blijven – die deur met het bordje ‘verboden toegang’, de getrouwde man / vrouw, de chocoladereep – die onweerstaanbaar lijken te zijn.

Maar is iets toegestaan, en mag je het ongestraft aanraken of in je mond stoppen, dan zal die aantrekkingskracht al een stuk minder worden. En is die deur, getrouwde man / vrouw of chocoladereep uiteindelijk lang niet zo interessant meer. Wat niet wil zeggen dat je met een gerust hart een volledige Milka tablet mag verorberen… Het is nog steeds de bedoeling dat je maat weet te houden. En dat kan je doen door jezelf (ooit) dat lekkers te gunnen.

De eerstvolgende keer dat je zin krijgt in een chocoladereep, geef jezelf dan toestemming om deze te eten. Maar, niet op het moment zelf; bewaar het voor later. Dat klinkt misschien vreemd, maar door jezelf te vertellen dat je die versnapering mag hebben, ontneem je deze zijn aantrekkingskracht. En door jezelf vervolgens te vertellen dat je deze reep niet nu, maar later zal eten, geef je jezelf de nodige ‘bedenktijd’ – zodat de impuls die lekkere trek vaak is, ook weer kan verdwijnen. 

Het enige probleem met deze strategie is dat je deze niet eindeloos toe kunt blijven passen. Er komt een moment dat je ‘geduld’ gewoon op is… En je na jezelf voor de twaalfde keer die reep chocola te hebben beloofd deze ook echt een keer wilt eten. Houd het dus niet alleen bij de belofte, en gun jezelf eens in de week wat lekkers.

 

En tot zover deze blog over de illustere kunst van de zelfbeheersing… Zoals ik ergens aan het begin al schreef: ook al wil je verleidingen zoveel mogelijk weg kunnen nemen en met moeilijke situaties om leren te gaan,  je wilt nog altijd de nodige wilskracht op kunnen brengen. En mocht je ooit in een situatie terechtkomen waarin je een verleiding moet weerstaan, vergeet dan niet dat jij nog altijd de controle over je eigen handelen hebt. Jij bent verantwoordelijk voor je eigen keuzes, en hebt altijd het laatste woord!

 

Mentale training – waaronder het vergroten van je wilskracht – is een belangrijk onderdeel van het Best in You lifestyle coaching programma. Wil je meer weten over deze en andere diensten? Neem dan vandaag nog contact op!

 

Leave a Comment