De rol van jouw wereldbeeld

Als mens ben je vooral bezig met je eigen ding. Met je eigen toekomst, dromen en doelen. Vaak met kleine, desalniettemin nog steeds persoonlijke dingen, zoals je loonstrookje, legpuzzel of ingegroeide teennagel. Maar je bent nog steeds onderdeel van de wereld, waar ieder moment van alles gaande is. Hoe jij de wereld ziet, bepaald hoe jij je in de wereld gedraagt.

Jouw wereldbeeld is een verzameling van ervaringen, verhalen en overtuigingen over de wereld om je heen. Het is een bril waardoor je kijkt. Via dit wereldbeeld probeer je de antwoorden op allerlei vragen te vinden, zoals:

Waarom ben ik hier?

Hoe ben ik hier beland?

Waar ga ik naar toe?

Wat is echt en wat is nep?

Hoe werkt dit allemaal?

Hoe zou het moeten zijn?

Je kan een wereldbeeld zien als een (hele brede) overtuiging. Het kan beïnvloed worden door wat je in het verleden ervaren en geleerd hebt, en hoe jouw leven er op dit moment uitziet.  Maar andersom kan jouw wereldbeeld ook dingen beïnvloeden.

Hoe jij over de wereld denkt kan invloed hebben op wat je gelooft. En dat heeft weer invloed heeft op wat jij waardeert – wat weer invloed heeft op wat je kiest en doet. Die keuzes en acties hebben invloed heeft op je gedrag; hetzelfde gedrag waarmee je zelf je persoonlijke ervaringen vorm zal geven.

Waar het op neerkomt is dat jouw wereldbeeld niet universeel of ‘absoluut’ is. Je creëert het enerzijds zelf, en houd het zelf in stand. Anderzijds zal het gevormd worden door invloeden van buitenaf; door geloof, cultuur, sociale status en privileges.

Wil je een idee krijgen van hoe wereldbeelden in de praktijk ‘werken’, stem dan eens af op een van die televisieprogramma’s waarin een welbedeeld gezin van huis (of leven) ruilt met een bijstandsfamilie. Vaak zijn de gezinnen geschokt over hoe goed of slecht een ander het kan hebben (de schok lijkt vooral bij de welbedeelde gezinnen het grootste te zijn). Je kan je jaren ‘onbewust’ zijn van jouw wereldbeeld – totdat je met je neus op de feiten gedrukt wordt.

Uiteindelijk is een wereldbeeld een verzameling van verschillende overtuigingen. En waar een overtuiging vooral betrekking heeft op jou – het is iets wat je over jezelf denkt – heeft jouw wereldbeeld vooral invloed op je omgang met anderen. Het bepaalt hoe jij anderen in relatie tot jezelf ziet – en jezelf in relatie tot de ander.

Om anderen in relatie tot jezelf te kunnen zien, zal je voor anderen moeten denken. Je zal je moeten inleven in die ander – wat vaak lastiger is dan je denkt. Het betekent namelijk dat de manier waarop anderen jou (volgens jou) zien er een is die je zelf bedacht hebt. Jij neemt aan dat anderen een bepaald wereldbeeld hebben, terwijl je dat eigenlijk helemaal niet kan weten. Je kan het hoogstens voor hen invullen, aan de hand van jouw eigen overtuigingen en ervaringen; een geheel menselijk psychologisch fenomeen wat ook wel bekend staat als ‘projectie’.

Een goed voorbeeld is de gedachte dat de fitte mensen in de sportschool op je neer zullen kijken omdat je niet in vorm bent. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Sterker nog: waarschijnlijk zijn ze veel te druk met hun eigen lijf. Jij denkt dat ze op je neerkijken, misschien omdat volgens jouw wereldbeeld, in die gym waar jij nu bent vooral slanke en fitte mensen komen.

Hoe jij jezelf ziet kan dus sterk beïnvloed worden door wat volgens jou de denkwijze van een ander is. Los van of die ander daadwerkelijk zo denkt. Jouw identiteit, waarden en gedrag kunnen het gevolg zijn van hoe jij jezelf ziet – maar wat je toeschrijft aan een ander. En daarmee heeft jouw wereldbeeld ook een grote invloed op hoe jij je in die wereld gedraagt.

Pats, dat was heel veel theorie ‘in your face’! Tijd voor een oefening zou ik zeggen…

 

Projectie en bewijs 

Veel mensen hebben moeite met verandering omdat ze hun doelen en acties af laten hangen van wat anderen – volgens hen – van hen denken. Zo durf je misschien niet op je eten te letten wanneer je in het gezelschap van bepaalde mensen bent, omdat jij denkt dat ze jou ‘saai’ of een ‘gezondheidsfreak’ zullen vinden. Terwijl de kans groot is dat het die anderen niet zo gek veel kan schelen wat jij eet (tenzij je stiekem hun ijskast volpropt met spinazie en Griekse yoghurt).

(En als het ze wel kan schelen, dan ben je deze mensen misschien liever kwijt dan rijk)

Toch zullen veel van deze zorgen behoorlijk ‘echt’ voor jou lijken. Projectie is immers een geheel natuurlijk psychologisch fenomeen: jij denkt op een bepaalde manier over jezelf, en neemt aan dat anderen dat ook zullen doen.

Maar, hoe vermijd je de valkuil van projectie? Simpel: vraag een ander wat hij of zij denkt.

Heb jij het idee dat het afslaan van oma’s zelfgemaakte cake jou een slecht kleinkind maakt? Vraag dan eens aan oma of zij dit ook zo ziet.

Denk jij dat het bestellen van een cola light als je met je vrienden in de kroeg staat jou minder gezellig maakt? Vraag aan hen of dat echt wel zo is.

Grote kans dat je antwoorden krijgt die je niet verwacht had. Misschien had die ander het niet eens door dat je geen cake of een biertje nam. Of misschien had die ander het wel door, maar kon het hem of haar niet zoveel schelen. En mocht die ander het opgemerkt hebben en het inderdaad zorgelijk of vervelend vinden, dan weet je dat jullie waarschijnlijk eens een goed gesprek (over jou en jouw wensen) moeten voeren.

Waarschijnlijk zullen de antwoorden van de ander jouw wereldbeeld niet ingrijpend veranderen… Maar als blijkt dat je ongelijk hebt dan zal je op zijn minst aan bepaalde overtuigingen gaat twijfelen. Het laat je zien dat dingen niet altijd zijn zoals ze lijken – en dat je in het vervolg misschien niet alles voor waar aan moet nemen!

(de tekst uit deze blog komt uit het Best in You lifestyle coaching programma, een 12-24 weken durend traject gericht op het aanleren van gezonde gewoontes en blijvende verandering. Wil je hier meer over weten? Neem dan gerust contact op!)

Leave a Comment