Calorieën in, calorieën uit?

Er was een tijd dat we alleen maar keken naar hoeveel we aten. Als we moesten afvallen, dan deden we dat door onze calorieën te tellen; zoveel erin, zoveel eruit. Hoe anders is dat nu! Glutenvrij dit, vegetarisch dat, voedselzandloper zus, oerdieet zo… Onze aandacht is de afgelopen jaren steeds meer verschoven naar wat we eten, en wat dat met ons doet.

Een mooie ontwikkeling natuurlijk. We kijken dus steeds meer naar gezondheid, en niet alleen nog naar ons uiterlijk. En een mooi, slank en strak uiterlijk is weer het logische gevolg van een goede gezondheid… Maar waar we vaak aan voorbij gaan, is dat een gezond eetpatroon niet meteen een eetpatroon is waar je ook van afvalt.

Een voorbeeld: we weten allemaal dat groentes en fruit veel voedingswaarde, en weinig calorieën bevatten. Afvallen is dan ook voor steeds meer mensen een motivatie om meer plantaardig te gaan eten. Toch is er geen gebrek aan dikke vegetariërs. Oké, waar gaan we dan aan voorbij?

Welnu, het haalt bij sommige mensen ongetwijfeld vreselijke herinneringen aan de Weight Watchers en calorieënboekjes naar boven… Maar het gaat nog altijd om calorieën erin, calorieën eruit.

We worden anno 2014 continu om de oren geslagen met horrorverhalen over gluten, tarwe, en zuivel. Botontkalking, diabetes, kanker; volgens de ‘experts’ koop je het allemaal zo bij de bakker of melkboer. En daar komt ook nog eens bij dat dergelijke voedingsmiddelen een ontstekingsreactie in het lichaam veroorzaken en je hormoonhuishouding overhoop gooien, wat bijdraagt aan vetopslag en overgewicht!

Dat laatste is een veelgehoord argument voor o.a. het nu zo populaire glutenvrij eten. Het klinkt ook best aannemelijk, en mensen raken ook daadwerkelijk kilo’s kwijt wanneer ze brood, tarwe en granen uit hun voeding schrappen. Duidelijke zaak, gluten zijn de duivel! *

Maar tegelijkertijd is dat dikmakende effect van gluten nooit wetenschappelijk bewezen. In tegenstelling tot, bijvoorbeeld, het gegeven dat je brood kunt eten én nog steeds af kunt vallen (link naar het onderzoek: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22209501). En toch lijkt het beschuldigen en demoniseren van specifieke voedingsmiddelen steeds meer de regel te worden.

Oké, maar mensen vallen dus wel af door glutenvrij te eten… Hoe zit dat dan?

Simpel: vraag de gemiddelde, broodverslaafde Nederlander – want we zijn een broodvolk – eens al die dagelijkse boterhammetjes te schrappen. En dan is brood nog niet eens de enige bron van gluten in onze voeding: pizza, pasta, crackers, muesli… Allemaal eruit. Hoeveel calorieën zou je daar wel niet mee besparen?

Ik neem nu glutenvrij eten als voorbeeld, maar voor diëten als de Voedselzandloper, Hormoonfactor of Paleo geldt hetzelfde. Door zoveel voedingsmiddelen, en soms zelfs hele voedingsgroepen te schrappen creeër je een behoorlijk caloriëntekort. Waar (snel) afvallen dus het logische gevolg van is.

Met dat gezegd hebbende: dat lukraak schrappen van voedingsmiddelen, op grond van allerlei vage informatie uit kranten, boeken of blogs, is erg dom. Blijf altijd kritisch, en laat je niets zomaar wijsmaken; veel ‘deskundigen’, auteurs en bloggers  interpreteren informatie op een manier die hen uitkomt, om het vervolgens als absolute waarheid te verkondigen!

Uiteindelijk worden veel mensen door dergelijke onzin onnodig bang gemaakt, wat in sommige gevallen zelfs uit kan groeien tot eetstoornissen. Dus nogmaals: gluten, zuivel, landbouwgif of whatever zijn het probleem niet. En het schrappen van willekeurige voedingsmiddelen is ook nooit de oplossing voor overgewicht. Wat wél een oplossing  is, en waar de wetenschap al jaren achter staat, is een negatieve energiebalans. Dus: minder energie binnenkrijgen dan wat je verbruikt.

En het is gek, maar op een of andere manier is dit voor veel mensen een ongemakkelijke waarheid.  Minder binnenkrijgen en meer verbruiken is zo, tjaaaa… ‘basic’ en simpel… Daar kan dat gewichtsverlies toch niet van gekomen zijn?

Dat we simpele oplossingen als minder eten niet op waarde schatten, komt doordat simpele oplossingen vaak met iets heel engs gepaard gaan: verantwoordelijkheid.

(Waarschuwing… ‘Tough love’ ahead!)

Het is stiekem heel prettig om iets of iemand anders de schuld van ons handelen te kunnen geven. Wanneer we ouderwets minder eten en meer bewegen, ligt de verantwoordelijkheid altijd bij ons. Wij moeten zelf letten op hoeveel we in onze mond stoppen, en hoe actief we zijn. Er is niemand die dat voor ons kan doen.

Maar als specifieke voedingsstoffen- of middelen een bepaald proces in ons lichaam zouden ontregelen, waardoor we uiteindelijk aankomen of vet vasthouden, dan hebben we een zondebok. Opeens is dat overgewicht of onvermogen om af te vallen onze schuld niet meer! En dat is stiekem een hele fijne gedachte.

Helaas, er moet toch iemand de spelbreker zijn. Afvallen is een proces waar je zelf de verantwoordelijkheid voor draagt. Dat je nu te zwaar bent, of in het verleden niet af bent gevallen, is niet iets waar je gluten / suiker / zuivel / whatever de schuld van kan geven. Het is het gevolg van te veel binnenkrijgen, en te weinig verbranden. En dat is geheel jouw schuld. Sorry…

Er gaat niets boven gezond verstand. We weten allemaal dat gewichstverlies uiteindelijk niets meer dan minder eten, en meer verbranden is. Het schrappen van voedingsstoffen- of middelen, met het idee dat die ons via allerlei bijzondere biologische processen dik zouden maken, heeft uiteindelijk datzelfde, simpele effect: je eet minder.

Vertrouw dus wat meer op gezond verstand, en minder op de zogenaamde experts, voedingsdeskundigen en goeroes. Die exotische en vaak extreme ‘adviezen’ klinken vaak heel interessant, maar zijn aan het eind van de rit vaak schadelijker dan de dingen die ons worden afgeraden! Zoals de bekende Amerikaanse auteur David Levithan het ooit zei:

‘We believe in the wrong things, that’s what frustates me the most. Not the lack of belief, but the belief in the wrong things. You want meaning? Well, the meanings are out there. We’re just so damn good at reading them wrong.’

 

 

* = Mocht je allergisch zijn voor gluten, of het vermoeden hebben dat je dat bent, dan zal ik je natuurlijk niet afraden glutenvrij te eten. Maar de kans dat je het daadwerkelijk bent is een stuk kleiner dan sommigen je willen laten geloven, en gluten vermijden om af te vallen is niet echt verstandig.

Comments